Menu

Wettelijke vereffening bij beneficiaire aanvaarding (algemene toelichting)

Wanneer de erfenis beneficiair is aanvaard dient deze volgens wettelijke procedurevoorschriften te worden afgewikkeld, de zogenaamde wettelijke vereffening. De erfgenaam die beneficiair heeft aanvaard treedt daarbij op als vereffenaar. In de wet zijn verplichtingen opgenomen waaraan de vereffenaar zich dient te houden.

Hierna wordt een korte beschrijving gegeven van de van belang zijnde verplichtingen van de vereffenaar.

  1. Boedelbeschrijving opmaken. Van de erfenis dient ‘met bekwame spoed’ een beschrijving te worden gemaakt, waarin de schulden in voorlopige staat worden opgenomen. Deze beschrijving kan òf onderhands worden opgemaakt òf bij de notaris.
  2. Boedelbeschrijving ter inzage leggen. De erfgenamen, die samen vereffenaar zijn, moeten de boedelbeschrijving ten kantore van de boedelnotaris of ter griffie van de rechtbank neerleggen. Dit heeft als doel dat de overige erfgenamen en de belanghebbende schuldeisers de beschrijving kunnen inzien.
  3. Verzoek om ontheffing terinzagelegging. Van de hierboven beschreven verplichting tot terinzagelegging van de boedelbeschrijving kunnen de erfgenamen worden ontheven. Zij moeten een verzoek daartoe aan de kantonrechter richten. Afhankelijk van de omvang van de erfenis en van de vraag of anderen belang bij de inzage kunnen hebben, zal de kantonrechter de erfgenamen deze ontheffing al dan niet verlenen.
  4. Negatieve erfenis: melden aan de kantonrechter. Wanneer een beschrijving is gemaakt van de erfenis, zal het duidelijk zijn of de erfenis een positief of negatief saldo kent. Blijkt aan een erfgenaam dat de schulden van de beneficiair aanvaarde erfenis de bezittingen (waarschijnlijk) overtreffen, dan is hij verplicht dit zo spoedig mogelijk aan de kantonrechter mee te delen. De kantonrechter kan in dat geval verdere instructies geven. Wanneer deze mededeling niet wordt gedaan, is een erfgenaam alsnog -ondanks de beneficiaire aanvaarding- met zijn privé-vermogen aansprakelijk voor de schulden van de erfenis.
  5. Oproepen schuldeisers. De wettelijke vereffening heeft primair als doel dat de vorderingen van de schuldeisers van de erfenis op geordende wijze worden voldaan. Blijft er vervolgens nog wat over, dan mogen de erfgenamen dat onderling verdelen. De erfgenamen dienen de bekende schuldeisers van de erfenis per brief persoonlijk op te roepen. Dit houdt in, dat de schuldeisers op de hoogte worden gesteld van het overlijden van de erflater (hun schuldenaar) en dat zij verzocht worden om aan de vereffenaars te melden wat hun vordering is. De kantonrechter kan daarnaast bepalen, dat de vereffenaars de schuldeisers van de erfenis openlijk moeten oproepen om hun vorderingen vόόr een door de kantonrechter bepaalde datum bij de boedelnotaris of bij henzelf in te dienen. Deze openlijke oproeping vindt plaats in de Staatscourant en in een of meer door de kantonrechter aangewezen nieuwsbladen. De oproeping behoort zoveel mogelijk gelijk met de bekendmaking van de beneficiaire aanvaarding te geschieden.
  6. Adres van de schuldeiser onbekend: melden aan kantonrechter. Is aan u het adres van een op te roepen schuldeiser onbekend, dan dient dit feit aan de kantonrechter te worden meegedeeld. De kantonrechter kan vervolgens aanwijzingen geven voor de opsporing van de schuldeiser.
  7. Uitkeringen doen aan schuldeisers en verdeling. Wanneer een duidelijk beeld is verkregen van de omvang van de erfenis en van de aanwezige schulden, kunnen de gezamenlijke erfgenamen overgaan tot het voldoen van de schuldeisers. Blijkt na voldoening van de schuldeisers een positief saldo te bestaan, dan zal dit worden verdeeld onder de erfgenamen, naar rato van hun erfdelen. Een zich later aandienende schuldeiser heeft in de meeste gevallen het recht het aan de erfgenamen uitgekeerde ‘terug te halen’.
  8. Lijst van vorderingen. De kantonrechter kan bepalen dat de vereffenende erfgenamen niet zijn ontheven van de in art. 4:214 lid 5 Burgerlijk Wetboek vermelde verplichtingen. Dit houdt in, dat zij zo spoedig mogelijk na de datum waarop de bij de oproep van de schuldeisers gestelde termijn verstrijkt, een lijst van de door hen erkende en betwiste vorderingen en aanspraken op voorrang op het kantoor van de boedelnotaris of op de griffie van de rechtbank dienen neer te leggen, ter inzage van de erfgenamen, de legatarissen en allen die zich als schuldeiser hebben aangemeld. De vereffenaars dienen ieder van deze personen van deze neerlegging in kennis te stellen.
  9. Rekening en verantwoording en uitdelingslijst. De kantonrechter kan bepalen, dat de vereffenende erfgenamen niet zijn ontheven van de verplichting om binnen zes maanden nadat de voor het indienen van vorderingen gestelde tijd is verstreken, een rekening en verantwoording en een uitdelingslijst op het kantoor van de boedelnotaris of op de griffie van de rechtbank ter kennisneming van een ieder neer te leggen. De erfgenamen zijn daarnaast verplicht deze neerlegging openlijk bekend te maken in de Staatscourant en in één of meer door de kantonrechter aangewezen nieuwsbladen. Bovendien rust op de erfgenamen de verplichting de neerlegging per brief bekend te maken aan de eventuele legatarissen en aan allen die zich als schuldeiser hebben aangemeld, alsmede aan de eventueel niet op de hoogte zijnde erfgenamen. Belanghebbenden kunnen binnen één maand tegen de neergelegde rekening en verantwoording en uitdelingslijst in verzet komen.
  10. Opheffing of kosteloze vereffening. Het is mogelijk, dat de erfenis dusdanig weinig goederen omvat, dat het doorlopen van de wettelijke vereffeningsprocedure als zinloos dient te worden beschouwd. Iedere erfgenaam kan in dat geval de kantonrechter verzoeken hetzij de kosteloze vereffening van de erfenis, hetzij de opheffing van de vereffening te bevelen. Als grond hiervoor zal moeten worden aangedragen, dat de geringe waarde van de baten van de erfenis daartoe aanleiding geeft.

Tot slot.

De hierboven globaal omschreven vereffeningsprocedure bevat nogal wat regels. De wetgever vindt dit nodig omdat er sprake is van een erfenis die beneficiair is aanvaard, met als gevolg dat de schuldeisers zich alleen op de bezittingen van de erfenis kunnen verhalen. Een erfgenaam die beneficiair aanvaard heeft is niet met zijn/haar eigen vermogen aansprakelijk voor de schulden van de erfenis. Slechts zijn/haar aandeel in de erfenis kan aan deze schulden ‘opgaan’. Dit wordt echter anders indien een erfgenaam/vereffenaar  zich niet aan de regels van de vereffeningsprocedure heeft gehouden.Met andere woorden: indien een vereffenaar in de vervulling van zijn/haar verplichtingen als vereffenaar tekort schiet en daarvan een verwijt kan worden gemaakt, dan vervalt het veilige aspect van de beneficiaire aanvaarding. De wet stelt dan namelijk, dat deze erfgenaam alsnog met zijn/haar eigen vermogen aansprakelijk wordt voor de schulden van de erfenis.

Graag verwijs ik u naar andere artikelen over dit onderwerp:

Beneficiair aanvaarden
Erven van schulden
Erfenis met schulden
Wie wil er nou schulden erven?

Wat kan de notaris voor u betekenen?

Als notaris kunnen wij u adviseren en verder behulpzaam zijn bij het afwikkelen van een erfenis. Zeker in geval van een erfenis die beneficiair aanvaard is/wordt is het raadzaam in overleg te treden met de notaris.

Gepubliceerd op 12 juni 2013