Menu

1 mei 2017

Algemeen Nut Beogende Instellingen (ANBI)

De Belastingdienst kan een instelling die zich voor minstens 90% inzet voor het algemeen nut aanmerken als een algemeen nut beogende instelling (ANBI), mits deze instelling ook aan de overige fiscale vereisten voldoet.

In dit artikel volgt op hoofdlijnen een overzicht van de vereisten waaraan een ANBI moet voldoen, wat de voordelen zijn van deze status en welke aandachtspunten er zijn bij de inrichting van de statuten van een ANBI.

1. Vereisten en voorwaarden

De Belastingdienst geeft op haar website overzichtelijk aan welke vereisten een instelling moet voldoen om te kunnen worden aangemerkt als ANBI. Een aantal van de vereisten zal ik hieronder weergeven.

Algemeen nut

Een van de belangrijkste vereisten is dat de instelling zich voor minstens 90% inzet voor het algemeen nut en dat de uitgaven (nagenoeg) geheel dit algemeen nut dienen. Een particulier belang (zoals bijvoorbeeld de financiering van een bijzondere operatie in het buitenland) mag niet voor op staan. Ook sportverenigingen kunnen volgens de wetgever in beginsel niet als ANBI kwalificeren, omdat deze zijn gericht op het behartigen van particulieren belangen.

Geen winstoogmerk

De instelling mag met het geheel van haar algemeen nuttige activiteiten geen winstoogmerk hebben.

Vergoeding bestuur of Raad van Toezicht

Een van de andere vereisten is dat een bestuurder (of lid van de Raad van Toezicht (RvT), indien er een RvT is ingesteld) alleen een onkostenvergoeding en een niet bovenmatig vacatiegeld mag ontvangen. Deze gegevens moeten ook voor iedere bestuurder (of toezichthouder) duidelijk uit de administratie van de instelling blijken. Er gelden geen vaste normen en kaders voor de toegestane omvang van deze bedragen. Bij een beoordeling door de Belastingdienst zal onder andere rekening worden gehouden met de omvang van de instelling en de positie van de leden van het bestuur of RvT.

Beschikkingsmachtcriterium

Binnen de instelling mag geen enkel persoon over het vermogen van de instelling beschikken als ware het zijn eigen vermogen.

Bijzondere aandacht hebben daarbij bijvoorbeeld familierelaties binnen een bestuur; dit kan voor de Belastingdienst een indicatie zijn om nader onderzoek te doen om na te gaan of aan het genoemde criterium wordt voldaan.

Uit rechtspraak is ook gebleken dat bij een uit twee personen bestaand bestuur, waarbij de stem van de voorzitter doorslaggevend was en het vermogen enkel werd gevormd door stortingen van de voorzitter, aannemelijk was dat de voorzitter over het vermogen kon beschikken als ware het zijn eigen vermogen.

Liquidatiebepaling

Bij ontbinding van de instelling moet een batig saldo worden besteed ten behoeve van een ANBI met een gelijksoortige doelstelling of van een buitenlandse instelling die uitsluitend of nagenoeg uitsluitend het algemeen nut beoogt en die een soortgelijke doelstelling heeft. Dit moet uit de statuten van de instelling blijken.

Publicatieplicht

De instelling moet via internet informatie met betrekking tot haar functioneren openbaar maken. Op het internet moet zij bijvoorbeeld publiceren de bestuurssamenstelling, het beloningsbeleid, de hoofdlijnen van het beleidsplan en een financiële verantwoording.

2. Voordelen

De status van ANBI heeft zowel voordelen voor de betreffende instelling  als voor de ontvanger van schenkingen door een ANBI, als voor een donateur die schenkingen verstrekt aan de betreffende ANBI.

Voordelen ANBI

  • een ANBI betaalt geen schenk- of erfbelasting over schenkingen of erfenissen die zij ontvangt, mits deze worden gebruikt voor het algemeen belang;
  • een ANBI kan in aanmerking komen voor teruggaaf van energiebelasting.

Voordeel ontvanger

  • degene die iets verkrijgt van een ANBI hoeft hierover geen schenkbelasting te betalen, voor zover deze schenking geheel of nagenoeg geheel geschiedt in het algemeen belang.

Voordelen donateur/vrijwilligers

  • Donateurs van een ANBI mogen hun giften aftrekken van de inkomsten- of vennootschapsbelasting;
  • Vrijwilligers van een ANBI die geen vergoeding ontvangen komen mogelijk in aanmerking voor een giftenaftrek;
  • Donateurs van culturele ANBI’s komen in aanmerking voor een extra giftenaftrek.

3. Inrichting statuten

In de statuten van een ANBI moet in ieder geval vermeld staan:

  • dat de stichting/vereniging geen winstoogmerk heeft;
  • een juiste formulering van de bestemming van een batig saldo bij de ontbinding van de instelling.

Daarnaast kan het praktisch zijn (en daarnaast ook een goede indruk naar derden geven) om ook (een aantal van) de overige vereisten op te nemen in de statuten, zoals:

  • een bepaling over het beleidsplan;
  • een bepaling over de inrichting van de administratie;
  • een bepaling over de vergoeding aan bestuursleden/leden van de RvT;
  • een bepaling over het verrichten van commerciële activiteiten;
  • een bepaling over de beperking van het eigen vermogen.

Bedenk daarbij wel dat het bestuur van een instelling dan ook aan deze statutaire voorwaarden is gehouden, ook indien de ANBI-status niet wordt verkregen.

Onze praktijkervaring bij het opstellen van de statuten van een algemeen nut beogende stichting of vereniging leert dat een goed onderscheid moet worden gemaakt tussen het daadwerkelijke doel van de betreffende stichting of vereniging en de manier waarop men dit doel wil bereiken (de middelen die hiervoor worden gebruikt). In de praktijk wordt dit nog al eens door elkaar gehaald, waardoor in het ergste geval de aanvraag (in eerste instantie) wordt afgewezen, omdat de Belastingdienst oordeelt dat het algemeen nut niet wordt beoogd. Denk hierbij bijvoorbeeld aan een instelling die o.a. (sport)activiteiten ten behoeve van mensen met een beperking organiseert. Het eigenlijke doel is dan het bevorderen van het welzijn van mensen met een beperking en het middel om dit te bereiken is (o.a.) het organiseren van (sport)activiteiten. Deze activiteiten komen dus niet terug in het doel van de instelling.

Kortom, door het juist formuleren van de doelstelling en de wijze waarop de instelling het doel wil bereiken, kan men een wellicht onnodige discussie (of erger afwijzing) met/door de Belastingdienst voorkomen.

4. Conclusie

Gezien de vele voorwaarden waar een ANBI aan moet (blijven) voldoen is het raadzaam goed na te gaan of het voor een instelling nuttig is om de betreffende status aan te vragen bij de Belastingdienst.

Komt men tot de conclusie dat het voor de betreffende instelling nuttig is om de ANBI-status te verkrijgen dan moet met zorg aandacht worden besteed aan het (blijven) voldoen aan de fiscale regelgeving en de inrichting van de statuten en juiste formulering daarin van (onder andere) de doelstelling en wijze waarop de instelling dit doel wil bereiken.

5. Slot

Meer informatie over algemeen nut beogende instellingen? Neem contact op met Margriet Breeuwsma, bereikbaar op 033 4601 633 of m.breeuwsma@vbcnotarissen.nl