Menu

21 november 2016

Nieuwe Governancecode Zorg 2017

Naar alle waarschijnlijkheid geldt per 1 januari 2017 een nieuwe Governancecode Zorg.

De voorzitters van de brancheorganisaties ActiZ, GGZ Nederland, NFU, NVZ en VGN hebben de nieuwe code met een positief advies voorgelegd aan de besturen van deze brancheorganisaties. De code wordt vervolgens in het najaar van dit jaar ter goedkeuring voorgelegd aan de algemene ledenvergaderingen van deze organisaties. Indien zij instemmen treedt de code met ingang van 1 januari in werking.

Waarom een nieuwe Governancecode Zorg

Sinds de laatste  versie van de Governancecode uit 2010 is er veel veranderd binnen de gezondheidszorg en ontwikkelden zich kennis, opvattingen en verwachtingen rond goed bestuur en toezicht, professioneel handelen en governance. Reden voor de hiervoor genoemde  brancheorganisaties, die samen zijn verenigd in de Brancheorganisaties Zorg (BoZ) om een geheel herziene code op te stellen.

Zeven principes

De Governancecode Zorg 2017 is gebaseerd op de volgende zeven principes:

  1. De maatschappelijke doelstelling en legitimatie van de zorgorganisatie is het bieden van goede zorg aan cliënten.
  2. De raad van bestuur en raad van toezicht hanteren waarden en normen die passen bij de maatschappelijke positie van de zorgorganisatie.
  3. De zorgorganisatie schept randvoorwaarden en waarborgen voor een adequate invloed van belanghebbenden.
  4. De raad van bestuur en raad van toezicht zijn ieder vanuit hun eigen rol verantwoordelijk voor de governance van de zorgorganisatie.
  5. De raad van bestuur bestuurt de zorgorganisatie gericht op haar maatschappelijke doelstelling.
  6. De raad van toezicht houdt toezicht vanuit de maatschappelijke doelstelling van de zorgorganisatie.
  7. De raad van bestuur en raad van toezicht ontwikkelen permanent hun professionaliteit en deskundigheid.

Niet langer ‘pas toe of leg uit’

De huidige Governancecode Zorg kent het ‘pas toe of leg uit’-beginsel. Regels uit de code moeten worden toegepast, tenzij de situatie van dien aard is dat het voor het bereiken van de doelstellingen van de maatschappelijke onderneming en de goede besturing daarvan beter is om af te wijken van de regels. Over die afwijking moet vervolgens verantwoording worden afgelegd.

Met de nieuwe Governancecode Zorg willen de brancheorganisaties op een actuele en vernieuwende manier omgaan met het ‘pas toe of leg uit’-beginsel. Soms is bij toepassing juist uitleg nodig (pas toe en leg uit). Soms kan afwijking niet aan de orde zijn. Het moet niet langer gaan om het “afvinken” van lijstjes, maar om de bedoeling. De dialoog moet weer centraal staan.

Wijzigingen in statuten

Vanuit notarieel oogpunt rijst meteen de vraag of de nieuwe code consequenties heeft voor de inrichting van statuten van “zorg-rechtspersonen”.

Op grond van de huidige Governancecode Zorg  moet in de statuten worden opgenomen:

  • op welke gronden een lid van de raad van toezicht kan worden geschorst of ontslagen, welke meerderheid van stemmen hiertoe vereist is van het daartoe bevoegde orgaan en welke eventuele daarbij te hanteren procedures worden gevolgd;
  • welke partij die de belangen van de patiënten of cliënten van de zorginstelling vertegenwoordigt het recht van enquête heeft.

In de nieuwe code komen bovengenoemde punten niet terug als statutaire eisen. Overigens blijft de eis ten aanzien van het genoemde enquêterecht gelden op grond van de Wet Toelating Zorginstellingen.

Op grond van de nieuwe code moet in de statuten worden opgenomen:

  • de minimale omvang van de raad van toezicht;
  • welke besluiten van de raad van bestuur aan de goedkeuring van de raad van toezicht zijn onderworpen, waarbij in ieder geval de lijst die vermeld staat in de code moet worden opgenomen.

Met dit laatste punt is dus toch een “afvink” lijst in de code terechtgekomen, die ook in de statuten moet worden vastgelegd.

Niet bekend is wanneer zorginstellingen hun statuten op genoemde punten moeten hebben aangepast. Bij een voorgenomen statutenwijziging (op het moment dat de code daadwerkelijk is aangenomen) adviseren we deze aanpassingen in ieder geval mee te nemen.

Conclusie

Er ligt een nieuwe code die duidelijk anders is dan de Zorgbrede Governancecode 2010. De Governancecode Zorg 2017 stelt bedoeling en dialoog centraal. Het is niet langer  ‘pas toe of leg uit, maar ‘pas toe en leg uit’ of pas gewoon toe!

Is een zorginstelling voornemens haar statuten te wijzigen? Indien de code op dat moment is ingevoerd of bekend is dat deze daadwerkelijk wordt ingevoerd dan adviseren we de bestuursbesluiten die goedkeuring behoeven van de raad van toezicht en de vermelding van het minimum aantal leden van de raad van toezicht ook op te nemen in de nieuwe statuten.