Menu

25 juni 2021

Wet bestuur en toezicht rechtspersonen

Het is bijna zover: per 1 juli aanstaande wordt de Wet bestuur en toezicht rechtspersonen (hierna: WBTR) ingevoerd.

Wat wijzigt er en wat moet er gebeuren? In dit artikel worden de wijzigingen voor stichtingen en verenigingen die van invloed kunnen zijn op statuten en reglementen op hoofdlijn weergegeven.

Wijzigingen

  • Er wordt een wettelijke regeling voor een raad van commissarissen bij stichtingen en verenigingen ingevoerd. De raad van commissarissen mag ook worden aangeduid met de term raad van toezicht. Bestaat er binnen een bestaande stichting of vereniging een orgaan dat de wettelijke taken van een raad van commissarissen heeft dan valt dit orgaan onder de wettelijke regeling. De gekozen benaming is hierbij niet relevant.
  • De taken van bestuurders en leden van de raad van commissarissen worden verankerd in de wet. Bestuurders en leden van de raad van commissarissen richten zich bij de vervulling van hun taak naar het belang van de rechtspersoon en de daarmee verbonden onderneming of organisatie.
  • De statuten kunnen bepalen dat een met name of in functie aangeduide bestuurder of commissaris meer dan één stem wordt toegekend. Een bestuurder of commissaris kan niet meer stemmen uitbrengen dan de andere bestuurders of commissarissen tezamen. Kennen de statuten nu een andere regeling, dan mag deze nog in stand blijven tot de eerstvolgende statutenwijziging en uiterlijk tot 1 juli 2026. De statuten moeten voorschriften bevatten omtrent de wijze waarop in de uitoefening van de taken en bevoegdheden voorlopig wordt voorzien in geval van ontstentenis of belet van elk van de bestuurders of commissarissen.
  • De statuten kunnen deze voorschriften bevatten voor het geval van ontstentenis of belet van een of meer bestuurders of commissarissen. In de statuten kan nader worden bepaald wanneer sprake is van belet.
    Degene die bij ontstentenis of belet van elk van de bestuurders of commissarissen ingevolge een statutaire regeling is aangewezen tot het verrichten van bestuursdaden of taken van een commissaris, wordt voor wat deze bestuursdaden of het vervullen van de commissaristaken betreft met een bestuurder of commissaris gelijkgesteld.
    Bij een eerstvolgende statutenwijziging is het verplicht om voornoemde vast te leggen in de statuten.
  • De WBTR bepaalt dat een bestuurder niet deelneemt aan de beraadslaging en de besluitvorming indien hij daarbij een direct of indirect persoonlijk belang heeft dat tegenstrijdig is met het belang van de rechtspersoon en de daarmee verbonden onderneming of organisatie. Wanneer alle bestuurders een persoonlijk tegenstrijdig belang hebben, wordt het besluit genomen door de raad van commissarissen.
    Bij ontbreken van een raad van commissarissen wordt het besluit bij een vereniging genomen door de algemene vergadering, tenzij de statuten anders bepalen, dan wel, indien het een stichting betreft, door het bestuur onder schriftelijke vastlegging van de overwegingen die aan het besluit ten grondslag liggen, tenzij de statuten anders bepalen.
    Voor de raad van commissarissen geldt een vergelijkbare regeling.
    De regeling voor verenigingen (die ook vaak in statuten staat vermeld) dat de algemene vergadering een of meer personen kan aanwijzen om de vereniging te vertegenwoordigen bij een tegenstrijdig belang van een bestuurder of commissaris, vervalt per 1 juli.

Op 18 juni is bekend gemaakt dat de opname van een wettelijke regeling van het monistisch bestuursmodel voor de stichting en vereniging (waarbij binnen het bestuur een taakverdeling wordt gemaakt tussen uitvoerende en niet-uitvoerende bestuurders) voorlopig wordt uitgesteld.

Wat te doen?

De WBTR verplicht niet tot het wijzigen van statuten (en reglementen). Wel moeten bij een eerstvolgende statutenwijziging verplicht worden geregeld:

  • Het vastleggen van een regeling ingeval van ontstentenis of belet van alle bestuurders en leden van de raad van commissarissen;
  • Het zo nodig aanpassen van bepalingen inzake meervoudig stemrecht binnen bestuur en/of raad van commissarissen.

Ons advies is kritisch naar de statuten en reglementen te kijken. Om deze als spoorboekje te kunnen gebruiken zal aanpassing vaak nodig zijn en in sommige gevallen zal aanpassing zelfs noodzakelijk zijn. Denk voor dat laatste bijvoorbeeld aan de situatie dat op grond van de statuten bepaalde besluiten moeten worden genomen met algemene stemmen door alle in functie zijnde bestuurders. Zonder aanpassing van de statuten op dit punt kan nooit tot besluitvorming worden gekomen indien één van de bestuurders een persoonlijk tegenstrijdig belang heeft en daardoor op grond van de WBTR niet mag deelnemen aan de besluitvorming. Aanpassing van de statuten is meestal dus wenselijk en soms zelfs vereist.